مصطفى النوراني الاردبيلي

184

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

اسانس ريحان مركب از 30 تا 57 درصد استراگول يا متيل كاوياكول ، ليناكول ، سينئول ، سينامات دومتيل ، اوژنول ، اوژنول و غيره است . خواص : ريحان ، طبيعتى گرم و خشك دارد باز كننده گرفتگىهاى دماغ و محلل ورمهاى جميع اعضا و براى ضعف معده و بادهاى غليظ مفيد است . عصاره آن با شكر براى رفع درد سينه و تنگى نفس و سرفه و مضمضه و جويدن آن براى زخمهاى دهان و بوييدن آن براى رفع سردرد گرم مزاجان نافع است . كوبيده تخم ريحان با صمغ عربى براى قطع شكم‌روش نافع است و جوشانده 40 گرم در هزار گرم آب آن نيز براى اسهال نافع است كه خورده شود . « 1 » تشنج ، نيرو دهنده ، مقوى و مدر براى رفع سردردها يك طرفه ، سردردهاى عصبى ، تقويت عمل دستگاه هضم ، از بين بردن نفخ ، سرگيجه ، دل پيچه‌ها ، سرفه ، آنژين و سياه سرفه توصيه شده است . ريحان ترشحات شير را زياد مىنمايد . جوشانيده غليظ آن جهت رفع aphte به صورت شستشوى دهان مصرف دارد دانه ريحان لعاب فراوان دارد و چون نرم كننده است در رفع ورم كليه و ترشحات زنانگى مورد استفاده قرار مىگيرد . اسانس ريحان به مقدار 5 تا 6 قطره بر روى حب قند اثر قاطع در رفع تشنجات معدى و سردردهاى با منشأ ضعف عمل دستگاه هضم دارد . خواص سبزى ريحان بسيار است از جمله : مقوى معده ، بادشكن ، ضدعفونىكننده دهان و دستگاه گوارش ، مدر ، ضد تشنج و به علت داشتن سبزينه و اسانس مخصوص كه خود مخلوط از چند اسانس است بوى پياز و سير را از دهان مىبرد و روى همين بازارى پياز زياد مىزنند و مقدارى هم با آن مىخورند ناگزير شود ريحان دماغ را باز مىكند . عصاره او با شير براى درمان زكام درد سينه و سرفه به كار مىرود مضمضه جوشانده

--> ( 1 ) - همان ، ج 1 ، ص 85 .